Alimlər yağ hüceyrələrinin necə böyüdüyünü kəşf ediblər

Milli Ürək-Damar Tədqiqatları Mərkəzinin (CNIC) alimləri yağ hüceyrələrində enerji saxlamaq və uyğun olmayan yerlərdə yığılmamaq üçün təhlükəsiz şəkildə genişlənməyə imkan verən mühüm mexanizm aşkar ediblər.

32gun.az bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Nature Communications jurnalında dərc olunub. 

Oturaq həyat tərzinin və yüksək kalorili pəhrizlərin üstünlük təşkil etdiyi müasir həyat tərzində yağ toxuması metabolik sağlamlığın qorunmasında əsas rol oynayır. Adipositlər (yağ hüceyrələri) qaraciyər, ürək və beyin kimi orqanlarda artıq yığılmanın qarşısını alaraq yağları saxlayır. Bununla belə, bu proses risksiz deyil: yağla həddindən artıq yüklənmiş hüceyrələr zəhərli məzmunu buraxaraq parçalana bilər.

Alimlər adipositlərin yağ yığılması nəticəsində yaranan mexaniki stressə necə uyğunlaşdıqlarını öyrənmək üçün yola çıxıblar. Onlar adipositlərin həcmi artdıqca baş verən dartılma streslərinin öhdəsindən gəlməyə kömək edən hüceyrə membranında kiçik invaginasiyaların (“geri çəkilmiş” sahələrin) öyrənilməsinə diqqət yetiriblər.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, adiposit genişləndikdə caveolalar yastılaşır və membran “rezervuarı” buraxır. Bu, hüceyrənin parçalanmadan genişlənməsinə kömək edir. Bədəndə yağ ehtiyatları azaldıqda, bu strukturlar yenidən toplanır, hüceyrə sabitliyini bərpa edir.

Caveolae yalnız adipositləri fiziki olaraq qorumur, həm də hüceyrə mübadiləsini tənzimləyir. Adipositlər genişləndikcə membran strukturlarını təşkil edən molekullar enerji ehtiyatlarından asılı olaraq metabolik fəaliyyəti tənzimləyən siqnallar ötürərək hüceyrənin digər hissələrinə keçirlər.

Caveolaların olmaması və ya zədələnməsi adipositlərin sərtliyinin artması ilə nəticələnir, onları qırılmaya daha həssas edir və enerjini səmərəli saxlamaq qabiliyyətini azaldır. Bu, öz növbəsində, iltihaba səbəb ola bilər və lipodistrofiya kimi şərtlərin inkişaf riskini artıra bilər. Bu patoloji bədəni yağları effektiv şəkildə saxlamaq qabiliyyətindən məhrum edir, bu da ciddi metabolik və ürək-damar xəstəliklərinə səbəb olur.

Nilay