Alimlər çəkisizliyin beyin hüceyrələrinə qəribə təsirlərini aşkar ediblər

San Dieqodakı Skripps Tədqiqat İnstitutunun amerikalı alimləri mikroqravitasiyanın insan beyin hüceyrələrinə təsirini tədqiq ediblər.

32gun.az bildirir ki,  unun üçün onlar Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (BKS) süni hüceyrə klasterləri göndəriblər. Nəticələr Stem Cells Translational Medicine (SCTM) elmi jurnalında dərc olunub.

Çəkisizliyin insanın əzələlərinə, sümüklərinə, immunitet sisteminə və idrak qabiliyyətlərinə təsir etdiyi məlumdur. Bununla birlikdə, beyin toxumasının cazibə qüvvəsinin olmamasına reaksiyası zəif başa düşüldü.

Komanda kortikal və ya dopaminergik neyronlardan ibarət orqanoidlərdən (orqanların və ya orqanların hissələrinin sadələşdirilmiş nüsxələri) istifadə etdi. Bu sinir toxuması populyasiyaları çox vaxt dağınıq skleroz və Parkinson xəstəliyindən təsirlənir. Bəzi orqanoidlər həmçinin iltihaba cavab verən beyində immun hüceyrə növü olan mikrogliaları da əhatə edirdi.

Orbitdə orqanoidlərin kompleks şəkildə saxlanmasının qarşısını almaq üçün tədqiqatçılar dərin dondurulmaq üçün nəzərdə tutulmuş kiçik, möhürlənmiş flakonlarda mini-orqanoidlərin yetişdirilməsi metoduna öncülük etdilər.

Bir ay sonra nümunələr BKS-dən Yerə qayıtdı, burada elm adamları kosmosda olan hüceyrələrin RNT ifadə modellərini planeti tərk etməyən eyni orqanoidlərlə müqayisə etdilər.

Məlum olub ki, sıfır cazibə şəraitində yetişdirilən orqanoidlərin yer üzündəki analoqları ilə müqayisədə daha yüksək yetkinlik genləri var. Bu o deməkdir ki, mikroqravitasiyada hüceyrələr normal cazibə qüvvəsindən daha sürətli inkişaf edib bölünürlər.

“Biz aşkar etdik ki, hər iki orqanoid növündə gen ifadə profili yerüstü olanlarla müqayisədə inkişafın sonrakı mərhələsi üçün xarakterikdir. Qeyd etmək çox vacibdir ki, bu neyronlar böyüklərə çevrilməyib, ona görə də təsir bizə qocalma haqqında heç nə demir”, - tədqiqatın aparıcı müəllifi, professor Gen Lorinq bildirib.

Alimlərin fikrincə, insan beyin hüceyrələri konveksiyanın olmaması səbəbindən mikroqravitasiyaya oxşar şəkildə reaksiya verə bilər - cazibə qüvvəsinin təsiri altında ətraf mühitdə maddələrin təbii hərəkəti.

Nilay