Alimlər müəyyən ediblər ki, beyin şişləri böyümə üçün "əlverişli" vaxt seçə bilir

Sent-Luisdəki Vaşinqton Universitetinin alimləri sirkadiyalı ritmlər - orqanizmin daxili saatı ilə tənzimlənən bioloji dövrlər - və qlioblastoma böyüməsi arasında mühüm əlaqəni müəyyən ediblər.

32gun.az bildirir ki, araşdırmanın nəticələri “Cancer Cell” jurnalında dərc olunub. 

Qlioblastoma ən aqressiv və müalicəsi çətin olan beyin şişlərindən biridir. Cərrahiyyə, radiasiya və kemoterapiyanın geniş yayılmasına baxmayaraq, xəstələrin sağ qalma səviyyəsi aşağı olaraq qalır.

Sirkadiyalı ritmlərin pozulduğu əksər xərçəng növlərindən fərqli olaraq, glioblastoma möhkəm sirkadiyalı fəaliyyəti saxlayır. Daha əvvəl göstərilmişdir ki, sirkadiyalı ritmlərə əsaslanan zamanlama kemoterapi müalicəsi onun effektivliyini artıra bilər, şiş biologiyası və günün vaxtı arasında qarşılıqlı əlaqənin əhəmiyyətini dəstəkləyir.

Sirkadiyalı ritmlərlə tənzimlənən amillərdən biri də qlükokortikoidlərdir, qlioblastoma olan xəstələrdə iltihabı və beyin şişkinliyini azaltmaq üçün tez-tez istifadə edilən dərmanlardır. Bununla belə, sirkadiyalı ritmlərin şişlərə təsirində rolu qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Yeni tədqiqatda tədqiqatçılar insan və siçan glioblastoma hüceyrə modellərindən gündəlik qlükokortikoid siqnalının şiş böyüməsi və sirkadiyalı sinxronizasiyaya təsirini təhlil etmək üçün istifadə ediblər. Nəticələr göstərdi ki, qlükokortikoid administrasiyası, spesifik sirkadiyalı fazalarda baş verərsə, şiş proliferasiyasını gücləndirir. Xüsusilə, sirkadiyalı gen Per2 ifadəsinin minimum səviyyəsinə təsir etmək şiş böyüməsini təşviq edibi, pik fazalara təsir isə onu boğub. 

Bundan əlavə, glioblastoma hüceyrələrində qlükokortikoid reseptorlarının çatışmazlığı şiş böyüməsinin günün vaxtından asılılığını zəiflətdi. Xəstə toxumasının təhlili də göstərdi ki, şişlərdə qlükokortikoid reseptorlarının yüksək aktivliyi ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilir.

Tədqiqat glioblastomun inkişafında sirkadiyalı ritmlərin və qlükokortikoid siqnalının əhəmiyyətini vurğulayır. Alimlərin fikrincə, nəticələr xərçənglə mübarizə üçün yeni xronoterapiya üsullarının inkişafına töhfə verə bilər.

Nilay