Sağlam qidalanma mövzusu hər kəs üçün aktualdır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, düzgün menyu həm immuniteti möhkəmləndirir, həm də uzunömürlülüyə təsir göstərir.
32gun.az bu barədə etdiyi araşdırmanı təqdim edir:
Faydalı qidalar
Gündəlik rasionda tərəvəz və meyvələr mütləq yer almalıdır. Onlar vitamin və liflə zəngindir, orqanizmin müdafiə mexanizmini gücləndirir. Tam taxıllar qan şəkərinin sürətlə qalxmasının qarşısını alır və toxluq yaradır. Balıq, yumurta və paxlalılar bədənin zülal ehtiyacını ödəyir, əzələ və toxumaların bərpasını təmin edir. Süd məhsulları sümük və diş sağlamlığına faydalı kalsiumla zəngindir. Zeytun yağı, qoz-fındıq və avokado kimi sağlam yağlar isə ürək-damar sistemini qoruyur və beyin fəaliyyətini dəstəkləyir.
Zərərli seçimlər
Rasiondan uzaq tutulmalı məhsullar da az deyil. Şəkərli içkilər və şirniyyatlar artıq çəkiyə və diabet riskinə yol açır. Qızardılmış fast-food yeməkləri tərkibindəki trans yağlarla sağlamlığa ciddi ziyan vurur. Duzlu qidalar və konservlər qan təzyiqini yüksəldir, böyrəklərə əlavə yük salır. Hazır paketli məhsullar isə çox vaxt gizli şəkər, duz və yağ ehtiva etdiyi üçün təhlükəlidir.
Yaşa görə qidalanma
Uşaqlar üçün süd məhsulları, yumurta, tərəvəz və meyvə əsas qida sayılır, şirniyyat isə minimum qəbul edilməlidir. Gənclərdə enerji ehtiyacı daha yüksək olduğu üçün zülal və karbohidrat balansına diqqət yetirmək vacibdir. Orta yaşlı insanlarda tərəvəz, balıq və taxıl məhsulları üstünlük təşkil etməlidir. Yaşlılarda isə yüngül, tez həzm olunan yeməklər, az duz və yağ qəbul edilməlidir.
Qidalanma üzrə mütəxəssis Aytən Məmmədova 32gun.az-a açıqlamasında bildirib ki, insanların əksəriyyəti gündəlik rasionda balansı qoruya bilmir. Onun sözlərinə görə, ən çox buraxılan səhvlərdən biri səhər yeməyini ötürməkdir. Halbuki sağlam qidalanmanın əsas qaydası günə balanslı səhər yeməyi ilə başlamaqdır. Bu, həm gün ərzində enerji təmin edir, həm də axşam çox yeməyin qarşısını alır.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, zülal və lif az, amma karbohidrat və yağ çox qəbul edildikdə bədəndə piylənmə, şəkərli diabet və ürək-damar xəstəlikləri yaranır. Ona görə də hər yaş dövrünə uyğun porsiya nisbətlərinə əməl etmək vacibdir.
Aytən Məmmədovanın sözlərinə görə, ən düzgün yanaşmalardan biri “rəngli boşqab” prinsipidir. Bu prinsipə görə, yemək zamanı boşqabın yarısını müxtəlif rəngdə tərəvəz və göyərtilər təşkil etməlidir. Qalan hissənin bir hissəsində az yağlı ət və ya balıq, digər hissəsində isə tam taxıllı məhsullar və ya paxlalılar yer almalıdır.
O əlavə edib ki, su qəbulu da qidalanma qədər vacibdir. Yetkin bir insan gündə ən azı 1,5–2 litr təmiz su içməlidir. Çox vaxt insanlar susuzluğu acıqlıqla səhv salaraq əlavə kalori qəbul edirlər.
Mütəxəssis bildirib ki, qida seçimində mövsümi məhsullara üstünlük vermək həm daha ucuz, həm də daha sağlamdır. Hazır, paketlənmiş məhsullar isə son variant olaraq seçilməlidir.
Aytən Məmmədova hesab edir ki, qidalanma təkcə yeməklə məhdudlaşmır, həm də həyat tərzi məsələsidir. Gündəlik fiziki aktivlik, vaxtında yatmaq və stressi azaltmaq da sağlam rasion qədər əhəmiyyətlidir.
