Alimlər beyində "susuzluq neyronları" və "aclıq neyronları" aşkar ediblər

Maks Plank adına Bioloji Kəşfiyyat İnstitutunun və Almaniyanın Regensburq Universitetinin beynəlxalq alimlər qrupu ABŞ- ın Stenford Universitetinin həmkarları ilə birlikdə beynin amigdalasında susuzluq və aclıq hisslərini ayrıca tənzimləyən xüsusi neyron qruplarını müəyyən ediblər.

32gun.az bildirir ki, tədqiqat Nature Communications (NatComms) elmi jurnalında dərc olunub.

Beynin emosional mərkəzi kimi tanınan amigdala, yemək davranışının əsas tənzimləyicisi olduğu aşkar edilmişdir.

Qabaqcıl optogenetik üsullardan istifadə edərək, tədqiqatçılar müxtəlif neyron qruplarını dəqiq şəkildə aktivləşdirə və yatıra bildilər, onların qida və su istehlakına təsirini nümayiş etdirdilər.

"Biz amigdalada sırf susuzluq hissindən məsul olan neyronların ilk məlum populyasiyasını kəşf etdik. Onlar aktivləşdirildikdə siçanlar daha çox içməyə başladılar, basdırıldıqda isə daha az içməyə başladılar", - tədqiqatın rəhbəri Federika Fermani izah edib. 

Eyni bölgədəki başqa bir qrup neyronun həm aclıq, həm də susuzluqla əlaqəli olduğu, hüceyrə ixtisasının müxtəlif dərəcələrini göstərdiyi ortaya çıxdı. Alimlər müəyyən ediblər ki, bu neyronlar beynin parabraxial kompleks də daxil olmaqla qida və su haqqında sensor məlumatı emal edən sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olurlar.

Tədqiqatçılar beynin əsas ehtiyacları emosional qiymətləndirmə ilə necə birləşdirdiyinə xüsusi diqqət yetiriblər. Təcrübədə onlar xoşagəlməz dadı “susuzluq neyronlarının” aktivləşməsi ilə əlaqələndirərək, siçanların qida seçimlərini dəyişdirə biliblər.

"Bu sinir dövrələri bizim sağ qalmağımızı təmin edir, lakin onların disfunksiyası həddindən artıq yemək yeməyə, iştahsızlığa və ya asılılığa səbəb ola bilər. Tədqiqatımız bizə beynin yeməyi həzz və ya ikrahla əlaqələndirməyi necə öyrəndiyini anlamağa kömək edir", - elmi işin müəllifləri əlavə edib.

Kəşf təkcə beynin necə işlədiyinə dair fundamental bilikləri genişləndirmir, həm də qidalanma pozuntularının öyrənilməsində yeni perspektivlər açır. Amigdala insanlarda və siçanlarda oxşar şəkildə təşkil edildiyi üçün, bu tapıntılar piylənmə və digər pozğunluqlar üçün müalicələrin inkişafı üçün təsir göstərə bilər.

Nilay