Azərbaycan mətbəxində sağlam qidalanma: ənənəvi yeməklərin faydaları nələrdir?

Azərbaycan mətbəxi zəngin dad palitrası ilə yanaşı, düzgün seçim edildikdə sağlam qidalanma üçün də geniş imkanlar yaradır. Ənənəvi yeməklərimizin bir çoxu təbii məhsullara əsaslanır və balanslı rasion formalaşdırmaq baxımından mühüm rol oynaya bilər. Mütəxəssislər bildirir ki, problem yeməklərin özündə deyil, daha çox hazırlanma üsulu və porsiya ölçülərindədir.

Tərəvəz və paxlalı əsaslı yeməklər – sağlamlığın təməli

Dietoloq Leyla Quliyeva 32gun.az-a danışarkən qeyd edir ki, milli mətbəximizdə istifadə olunan tərəvəzlər, paxlalılar və göyərti orqanizm üçün vacib olan vitamin və minerallarla zəngindir:

“Dolma, düşbərə, bozbaş kimi yeməklərdə istifadə olunan göyərti, noxud, lobya və mərcimək bağırsaq fəaliyyətini yaxşılaşdırır, immun sistemini gücləndirir. Xüsusilə paxlalılar bitki mənşəli protein baxımından olduqca faydalıdır.”

Onun sözlərinə görə, tərəvəzlərin qızardılmadan, buğda və ya sobada bişirilməsi faydanı daha da artırır.

Plov və un məmulatları: ölçü əsas şərtdir

Azərbaycan mətbəxinin ayrılmaz hissəsi olan plov və xəmir yeməkləri ilə bağlı da mütəxəssislər ehtiyatlı yanaşma tövsiyə edir. Dietoloq Leyla Quliyeva bildirir:

“Düyü və un əsaslı yeməklər yüksək enerji mənbəyidir. Onları gündəlik deyil, həftədə 1–2 dəfə və ölçülü porsiyalarda qəbul etmək daha məqsədəuyğundur. Misal üçün, plovun tərəvəz və toyuq əti ilə hazırlanması, yağ miqdarının azaldılması onu daha sağlam edir.”

Ət yeməkləri: yağsız və düzgün bişirmə üsulu önəmlidir

Qidalanma üzrə mütəxəssis Rəşad Məmmədov isə ət yeməklərinə diqqət çəkir:

“Azərbaycan mətbəxində quzu və mal ətindən geniş istifadə olunur. Lakin yağlı hissələrdən uzaq durmaq, ətin qaynadılaraq və ya sobada bişirilməsi ürək-damar xəstəlikləri riskini azaldır. Toyuq və balıq əti isə daha tez-tez rasiona daxil edilməlidir.”

Onun sözlərinə görə, kababların açıq alovda həddindən artıq bişirilməsi sağlamlıq üçün arzuolunan deyil.

Şorbalar və sulu yeməklər – balanslı seçim

Mütəxəssislər ənənəvi şorbaları da sağlam qidalanma baxımından müsbət qiymətləndirirlər. Toyuq şorbası, mərci şorbası, dovğa kimi yeməklər həm doyumludur, həm də həzm üçün yüngüldür.

Qidalanma mütəxəssisi Aysel Həsənova bildirir:

“Sulu yeməklər toxluq hissini artırır və artıq kalori qəbulunun qarşısını alır. Xüsusilə dovğa probiotik təsiri ilə bağırsaq sağlamlığı üçün faydalıdır.”

Sağlam milli mətbəx – düzgün seçimlə mümkündür

Ekspertlərin ümumi qənaətinə görə, Azərbaycan mətbəxi sağlam qidalanmaya tam uyğundur. Əsas məsələ yağ miqdarına nəzarət etmək, qızartmadan uzaq durmaq və porsiya ölçülərini düzgün seçməkdir. Belə olduqda milli yeməklər həm kilo idarəsini asanlaşdırır, həm də diabet, ürək-damar və həzm sistemi xəstəlikləri riskini azaldır.

Nilay