"Fast food" idmançıların görünməyən təhlükəsi kimi - ŞOK ARAŞDIRMA

Bir az əvvəl mətbuatda belə bir xəbər yayıldı... Orenburqda 30 yaşlı məşqçi və idman bloqçusu Dmitri Nuyanzinin qəfil ölümü idman ictimaiyyətində ciddi rezonans doğurub. İlkin məlumatlara görə, o, yuxuda olarkən ürək dayanması səbəbindən dünyasını dəyişib. Rəsmi ekspertiza açıqlanmasa da, son aylarda onun tez-tez fast food qidalarına üstünlük verdiyi, artıq çəki aldığı və arıqlama kursuna başladığı barədə yayılan məlumatlar yenidən qidalanma təhlükələrini gündəmə gətirib. Fast food – idmançılar üçün görünməyən risk

Trans-yağ, duz və şəkərlə zəngin olan fast food tərkibli qidalar metabolik pozuntular, ürək ritmi problemləri və xroniki iltihabı artırır. Müntəzəm şəkildə qəbul edildikdə bu qidalar gənclərdə – xüsusilə də fiziki aktiv şəxslərdə – uzun müddət simptomsuz şəkildə inkişaf edən təhlükələr yaradır. Bədən bu pozuntuları müəyyən vaxta qədər kompensasiya edir, lakin nəticə bəzən qəfil ürək dayanması kimi ağır fəsadlarla nəticələnə bilər.

32gun.az-a danışan idman qidalanması sahəsində çalışan mütəxəssis Elvin Ələkbərov hesab edir ki, fast food-un idmançılara təsiri barədə cəmiyyət hələ də lazımınca məlumatlı deyil:

“Ən riskli məqam ondan ibarətdir ki, gənclər özlərini sağlam və güclü hiss etdikləri üçün təhlükəni görmürlər. Fast food-un tərkibindəki trans-yağlar ürək əzələsinin elektrik aktivliyinə mənfi təsir göstərir. Yüksək natrium damar divarlarını sərtləşdirir, qan dövranını çətinləşdirir və ürək ritmində xırda pozuntular yaradır. Bu pozuntular illərlə hiss olunmaya bilər, lakin tək bir gecə qəfil ürək dayanması ilə nəticələnə bilər.”

Ələkbərov həmçinin idmançıların enerji tələbatını yanlış başa düşdüyünü deyir:

“Bir çox idmançılar düşünür ki, çox məşq etdikləri üçün istədiklərini yeyə bilərlər. Əslində isə ağır məşqlər bədəni daha həssas və zərbəaltı vəziyyətə gətirir. Məşqdən sonra fast food qəbul etmək bədənin bərpa prosesini demək olar ki, bloklayır. Qaraciyər, mədəaltı vəzi və ürək eyni anda yük altında qalır.”

Ekspertə görə, fast food təkcə çəki artımına səbəb olmur, həm də hormon balansını dəyişdirir:

“Trans-yağlar testosteron səviyyəsini azaldır, kortizolu artırır, yuxu ritmini pozur. Bu isə həm əzələ yığılmasını çətinləşdirir, həm də psixoloji yorğunluq yaradır. İdmançı gücünü itirdiyini hiss etmir, çünki kompensasiya mexanizmləri hələ işləyir. Lakin daxildə ciddi proseslər gedir.”

Hansı yaş qrupları daha çox risk altındadır?

Araşdırmalar göstərir ki, fast food-un yaratdığı fəsadlar yaşdan asılı olaraq fərqlənir:

• 18–25 yaş: Sürətli metabolik dəyişikliklər səbəbindən təsir daha erkən görünür.

• 25–35 yaş: Ürək-damar sistemində gizli risklərin toplandığı mərhələ.

• İdmançılar: Yüksək yük səbəbilə ziyanlar gec özünü göstərir.

• Artıq çəkiyə meylli şəxslər: Metabolik sindrom daha tez formalaşır.

Nəticə bunu göstərir ki...

Dmitri Nuyanzinin ölüm səbəbi hələ rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib, lakin hadisə idmançıların qidalanma vərdişlərinə ciddi yanaşmasının zəruriliyini bir daha gündəmə gətirib. Fast food-un “rahat və sürətli” olması onun yaratdığı təhlükəni azaltmır. Gənclər və idmanla məşğul olan şəxslər düzgün qidalanmanı yalnız performans deyil, birbaşa sağlamlıq və təhlükəsizlik məsələsi kimi qəbul etməlidirlər.

Nilay Özsöz