Uğur anlayışı niyə hər kəs üçün fərqlidir? Cəmiyyət və fərdi baxışların toqquşması

“Uğur” anlayışı ilk baxışda sadə görünsə də, əslində çoxqatlı və mürəkkəb məna daşıyır. Bir insan üçün uğur yüksək maaşlı iş, digəri üçün sağlam ailə həyatı, başqası üçün isə daxili rahatlıq və azadlıq demək ola bilər. Cəmiyyət bizə uğurun müəyyən “şablonlarını” təqdim etsə də, fərdlər bu anlayışı öz həyat təcrübələri, dəyərləri və məqsədləri əsasında formalaşdırırlar. Məhz bu səbəbdən uğur anlayışı hər kəs üçün eyni səslənsə də, məzmun baxımından fərqlidir.

32gun.az bu barədə araşdırma aparıb:

Cəmiyyətin formalaşdırdığı uğur modeli

Cəmiyyət uzun illərdir uğuru müəyyən meyarlarla ölçür: yaxşı təhsil, stabil iş, maddi rifah, sosial status. Xüsusilə kütləvi informasiya vasitələri və sosial şəbəkələr bu modeli daha da gücləndirir. Bahalı avtomobil, böyük ev və “ideal həyat” görüntüsü uğurun əsas göstəricisi kimi təqdim olunur.

Sosioloq Aysel İsmayılova bu mövzu ilə 32gun.az-a danışıb.

İsmayılova hesab edir ki, cəmiyyətin uğura yanaşması çox vaxt kollektiv gözləntilər üzərində qurulur:
“Ənənəvi cəmiyyətlərdə uğur daha çox maddi təminat və statusla ölçülür. İnsan yaxşı vəzifədədirsə, yüksək gəliri varsa, avtomatik olaraq ‘uğurlu’ sayılır. Lakin bu yanaşma fərdin daxili məmnunluğunu nəzərə almır. Nəticədə bir çox insan cəmiyyət üçün uğurlu görünsə də, özünü xoşbəxt hiss etmir.”

Onun sözlərinə görə, sosial şəbəkələr bu təzyiqi daha da artırır və uğurun süni obrazını yaradır. Bu isə xüsusilə gənclər arasında psixoloji gərginliyə səbəb olur.

Psixoloq Leyla Əliyeva isə uğurun psixoloji tərəfinə diqqət çəkir:
“Uğur anlayışı insanın öz həyat məqsədləri ilə birbaşa əlaqəlidir. Əgər bir şəxs başqasının gözləntilərinə uyğun yaşamağa çalışırsa, əldə etdiyi nəticələr onu uzunmüddətli məmnunluğa aparmır. Əsl uğur insanın öz potensialını tanıması, imkanlarını düzgün qiymətləndirməsi və daxili balans yaratmasıdır.”

Mütəxəssis vurğulayır ki, fərdi uğur anlayışı formalaşmadıqda insan daim özünü yarımçıq hiss edir və bu, depressiya və tükənmişlik sindromuna yol aça bilər.

Sosial psixoloq Elvin Məmmədov isə uğurun nisbi xarakter daşıdığını bildirir:
“Bir insan üçün uğur risk edib biznes qurmaqdırsa, digəri üçün stabil və stresssiz həyat daha dəyərlidir. Burada doğru və ya yanlış seçim yoxdur. Problem o zaman yaranır ki, cəmiyyət bir modeli ‘yeganə doğru uğur’ kimi təqdim edir.”

Ekspertin fikrincə, uğuru yalnız nəticə ilə deyil, proseslə də ölçmək lazımdır. İnsan öz həyat yolundan razıdırsa, bu artıq uğurun göstəricisidir.

Mütəxəssislər yekdilliklə bildirirlər ki, uğurun fərqli yozulması təbii və sağlam haldır. Əsas məsələ fərdin öz seçimlərini dərk etməsi və cəmiyyətin diktə etdiyi qəliblərə kor-koranə tabe olmamasıdır. Bu yanaşma həm şəxsi inkişafı, həm də psixoloji rifahı qoruyan əsas amillərdən biri hesab olunur.

Nəticə: Uğurun vahid ölçüsü varmı?

Nəticə etibarilə, uğurun vahid və hamı üçün keçərli ölçüsü yoxdur. Cəmiyyət ümumi çərçivə yaratsa da, uğurun əsl mənası fərdin öz içində formalaşır. Ən sağlam yanaşma isə cəmiyyətin gözləntilərini nəzərə almaqla yanaşı, şəxsi dəyərləri və daxili ehtiyacları ön planda tutmaqdır. Çünki insan yalnız öz uğur anlayışını tapdıqda, həm mənəvi, həm də psixoloji rahatlığa qovuşa bilir.

Nilay